Mavi Orkide Bakımı

Mavi Orkide Gerçek mi?

Mavi orkide gerçek, canlı bir bitkidir ama mavi rengi doğal değildir: çiçekçilerde satılan mavi orkideler, beyaz çiçekli Phalaenopsis'lerin çiçek sapına boya verilerek renklendirilmiş hâlidir. Iowa State Üniversitesi'nin bahçecilik birimi bunu açıkça söyler: mavi, orkidelerde doğal olarak bulunan bir renk değildir ve satılan parlak mavi Phalaenopsis'ler tipik olarak boyanmış beyaz çiçeklerdir.

Bu, elinizdeki bitkinin yapay olduğu anlamına gelmez. Kökleri, yaprakları ve çiçek sapıyla sıradan bir Phalaenopsis gibi yaşar, büyür ve doğru bakımla yıllarca yeniden çiçek açar. Yalnızca o anki çiçeklerin rengi sonradan verilmiştir.

Doğada mavi orkide var mı?

Phalaenopsis cinsinde yoktur, ama orkide ailesinin tamamında mavi tonlar hiç yok demek doğru olmaz. En bilinen örnek, Hindistan'ın kuzeydoğusundan Çin'in güneyine uzanan dağlık bölgede yetişen Vanda coerulea'dır; Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri'nin bitki veri tabanında "mavi vanda" olarak geçer. Çiçekleri mavi-mor arası bir tondadır ve yaban popülasyonları aşırı toplama nedeniyle uluslararası ticaret sözleşmesi CITES kapsamında koruma altındadır. Vanda, ev koşullarında Phalaenopsis'ten çok farklı bakım ister; türler arasındaki farkları 5 ilginç orkide türü yazımızda karşılaştırdık.

Orkide meraklılarının sergilerde "mavi" dediği Phalaenopsis'ler de aslında lavanta ya da mor tonlardadır. Texas A&M'den emekli bahçecilik profesörü Yin-Tung Wang ve Ulusal Tayvan Üniversitesi'nden Yao-Chien Alex Chang, Greenhouse Grower'da yayımlanan yazılarında, boyamadan önce gerçek mavi bir Phalaenopsis bulunmadığını vurgular.

Genetiği değiştirilmiş mavi orkide

Gerçekten mavi pigment üreten ilk Phalaenopsis, Şubat 2013'te Japonya'nın Okinawa kentindeki 11. Asya-Pasifik Orkide Konferansı'nda sergilendi. Chiba Üniversitesi'nden Dr. Masahiro Mii'nin ekibi, mavi çiçekli bir yabani ot olan Commelina communis'ten alınan bir geni beyaz bir Phalaenopsis'e aktararak çiçeklerde delfinidin adlı mavi pigmentin üretilmesini sağladı. Bu orkidelerin çiçekleri yaklaşık 5 cm'lik küçük çiçeklerdi. Bu bitki ticari olarak yaygınlaşmadı; Türkiye'de çiçekçilerde gördüğünüz parlak mavi Phalaenopsis'ler, bildiğimiz kadarıyla, boyalı orkidelerdir. RoseBox'taki mavi orkide modellerinin ürün sayfalarında da bu bilgi açıkça yazar.

Mavi Orkide Nasıl Yapılır?

Mavi orkide, beyaz bir Phalaenopsis'in çiçek sapının dibine gıdaya uygun boya enjekte edilerek yapılır; boya, bitkinin su taşıyan iletim dokusuyla (ksilem) yukarı çıkar ve açık ya da açmak üzere olan çiçekleri maviye boyar. Iowa State Üniversitesi'nin açıklamasına göre boyanın formülü genellikle üreticiye özeldir ve açıklanmaz.

Patentli bir boya enjeksiyonu

Bu yöntem, sanılanın aksine basit bir "boyama" değildir; üreticiler tarafından patentle korunur. ABD'nin Florida eyaletindeki Silver Vase firması, ocak 2011'de "Blue Mystique" adlı mavi Phalaenopsis'i piyasaya sürerken rengin patentli bir işlemle verildiğini, çiçeklerin boyanmadığını ya da spreylenmediğini ve mavi rengin oluşmasının 48 ila 90 saat sürdüğünü açıkladı. Hollanda'da da beyaz orkidelere renk enjeksiyonu yöntemi patentlidir: Lahey Bölge Mahkemesi 2019'da, bu patentin lisans sahibinin açtığı davada, beyaz orkideleri izinsiz yöntemle renklendirip satan bir firmanın patent ihlali yaptığına hükmetti.

Wang ve Chang, enjeksiyonun iki biçimde yapılabildiğini anlatır. Pasif yöntemde boyalı su çözeltisi, sapın alt kısmında açılan küçük bir delikten sapa yavaş yavaş verilir; boyalı bir orkidenin sapına yakından baktığınızda bu deliği görebilirsiniz. Aktif yöntemde boya daha hızlı alınır, ancak çiçeklerdeki damarları ayrıca boyayarak "çizgili" bir görünüm oluşturur. Bazı satıcıların "alacalı" ya da "damarlı mavi" dediği desenli çiçekler bu etkinin sonucudur.

Boya köke verilmez

Bazı satış sayfalarında mavi rengin "köke uygulanan" bir çözeltiyle verildiği yazar. Bu doğru değildir. Wang ve Chang'ın açıkça belirttiği gibi Phalaenopsis kökleri, saksı harcına katılan boyayı çiçeklere taşımaz; boya doğrudan çiçek sapına verilmek zorundadır. Bu bilgi bakım açısından da önemlidir: köklerde, harçta ya da yapraklarda mavi bir iz aramanıza, bunları temizlemeye çalışmanıza gerek yoktur.

Mavi Orkide Bakımı Nasıl Yapılır?

Mavi orkide, beyaz bir Phalaenopsis gibi bakılır: doğrudan güneş almayan aydınlık bir yer, kökler gümüşileşince daldırma sulama, gündüz 19–29 °C ve cereyansız bir ortam; boyalı çiçek sapı ise çiçekler bitene kadar yerinden oynatılmaz. Renk bakım ihtiyacını değiştirmez. Aşağıdaki yedi kural, genel orkide bakımını boyalı bir bitkinin özel durumuna göre uyarladığımız kısa listedir. Sulama aralığı, saksı, harç, gübre ve çiçek açtırma ayrıntılarını orkide bakımı nasıl yapılır rehberimizde adım adım anlattık.

1. Yerini bir kez seçin. Doğu penceresi ya da tül perde arkası gibi aydınlık ama doğrudan güneş almayan bir yer bulun. RHS, Phalaenopsis'in yazın doğrudan güneşte yapraklarının yandığını belirtir. Kalorifer peteği, klima üflemesi ve kapı önündeki cereyan tomurcuk dökümünü hızlandırır; orkideyi sık sık yer değiştirmeyin.
2. Takvimle değil, kökle sulayın. Kökler gümüşi-beyaza dönünce saksıyı 10–15 dakika oda sıcaklığında suya daldırın, sonra fazla suyu tamamen süzdürün. Yeşil kökler hâlâ nemli demektir. Çoğu evde bu 7–10 günde bir sulamaya denk gelir.
3. Boyalı çiçekleri ıslatmayın. Çiçeklere ve yaprak göbeğine su sıçratmayın, çiçekleri spreylemeyin. Islak kalan taç yapraklarda leke oluşur; yaprak göbeğinde biriken su ise çürümeye yol açabilir.
4. Sapa ve destek çubuğuna dokunmayın. Çiçek sapının alt kısmındaki küçük delik ya da mavi iz, boyanın verildiği yerdir ve normaldir. Bu bölgeyi bantlamaya, silmeye ya da sapı çubuktan çözmeye gerek yoktur; çiçekler sürdükçe her şeyi olduğu gibi bırakın.
5. Çiçekliyken saksı değiştirmeyin. Çiçek açmış bir orkideyi yeni saksıya almak tomurcukların dökülmesine yol açar. Kökler saksıdan taşsa bile saksı değişimini çiçeklenme bittikten sonraya bırakın.
6. Gübreyi seyrek ve sulandırarak verin. Büyüme döneminde orkide gübresini etikette yazan dozun yarısıyla, ayda bir iki kez ve yalnızca nemli köklere verin. Gübre çiçeklerin rengini değiştirmez; yalnızca bitkinin bir sonraki çiçeklenmeye güçlü girmesine yardım eder.
7. Hava köklerini kesmeyin. Saksının dışına çıkan gümüşi kökler Phalaenopsis'te doğaldır. RHS, bu köklerin saksıya gömülmemesini ya da kesilmemesini önerir; yalnızca kahverengi, yumuşak ya da kâğıt gibi kurumuş kökler temiz bir makasla kesilir.

Mavi Orkide Bakımının Beyaz Orkideden Farkı Ne?

Mavi orkide ile beyaz orkidenin bakımı arasında ışık, sulama, sıcaklık ve gübre açısından fark yoktur; fark yalnızca boyalı çiçek sapında ve çiçeklerden sonra ne bekleyeceğinizdedir. Aşağıdaki tablo iki bitkiyi yan yana koyuyor.

Sıcaklık değerleri Amerikan Orkide Derneği'nin (AOS) Phalaenopsis bakım kılavuzundan alınmıştır. Bir not: bahçecilik kaynaklarında boyamanın bitkinin uzun vadeli sağlığına etkisini ölçen bağımsız bir araştırma bulamadık. Üretici Silver Vase işlemin yıllarca test edildiğini söylüyor; Iowa State ve Minnesota Bahçecilik Derneği ise boyalı orkidelerin yeniden çiçek açtığını belirtiyor. Bu yüzden yeniden çiçeklenmeyi bir garanti olarak değil, doğru bakımla beklenen olağan seyir olarak görmek gerekir.

Mavi Orkide Ne Kadar Mavi Kalır?

Mavi orkidenin rengi, boyanın verildiği saptaki çiçekler dökülene kadar kalır; Phalaenopsis çiçekleri iyi koşullarda genellikle 6–10 hafta, bazen daha uzun açık kalır. Iowa State'in ifadesiyle çiçek, dökülene kadar o renkte kalır. Bu süreyi uzatmanın yolu boyayla değil, bitkiyle ilgilidir: serin ve cereyansız bir oda, doğrudan güneşten uzak bir konum ve fazla sulamadan kaçınmak çiçek ömrünü uzatır.

Neden bazı çiçekler açık mavi ya da damarlı açıyor?

Boyalı bir sapta ilk açan çiçekler genellikle en koyu renkte olur. Wang ve Chang'a göre sapta kalan tomurcuklar sonradan açtığında çoğu zaman çok daha açık renkte, hatta tamamen beyaz açar. Yani aynı sapta koyu mavi, açık mavi ve neredeyse beyaz çiçeklerin bir arada görülmesi bir hastalık belirtisi değil, boyanın tomurcuklara eşit dağılmamasının sonucudur.

Taç yaprakların üzerinde mermer ya da damar deseni gibi görünen koyu çizgiler de aynı nedenle oluşur: boya, çiçeğin içindeki iletim damarlarını izler. Bazı üreticiler bu deseni bilerek öne çıkarır ve ürünü "alacalı mavi" adıyla satar.

Mavi Orkidenin Çiçekleri Dökülünce Ne Yapılır?

Mavi orkidenin çiçekleri döküldüğünde bitki ölmemiştir; boyalı sap sararıyorsa dipten kesilir, yeşil kalıyorsa ikinci boğumun üstünden kesilebilir ya da olduğu gibi bırakılabilir ve bitki normal bakımla bir sonraki çiçeklenmeye hazırlanır. Minnesota Bahçecilik Derneği'nin yayın organı Northern Gardener, boyalı orkideler için de bu üç seçeneği sayar: sapı bir boğuma kadar kesmek, yapraklara kadar dipten kesmek ya da olduğu gibi bırakmak. Sap sararmaya ya da hastalıklı görünmeye başlarsa dipten kesilmesini önerir.

Biz boyalı sapı, çiçekler bittikten sonra dipten kesmeyi tercih ediyoruz. Gerekçemiz şu: o saptan çıkacak yan dalın çiçekleri de beyaz açacağı için sapı korumanın renk açısından bir kazancı yoktur, enjeksiyon deliğinin bulunduğu doku da bitkiden ayrılmış olur. Kesimden önce makası alkolle silin. Kesimden sonra orkideyi aydınlık bir yerde tutup sulamaya ve seyrek gübrelemeye devam edin. Yeni bir çiçek sapı genellikle sonbaharda, birkaç hafta boyunca geceleri gündüzden yaklaşık 5 °C serin tutulan bitkilerde çıkar; çiçek açtırma ayrıntıları orkide bakımı rehberimizin çiçeklenme bölümünde.

Yeni sapı hava kökünden ayırmak için ucuna bakın: Northern Gardener'ın tarifiyle çiçek sapı, ucu sivri bir köke benzer ama aşağı değil yukarı doğru büyür.

Mavi Orkide Neden Beyaz Açtı?

Mavi orkide yeniden çiçek açtığında beyaz açar, çünkü mavi renk bitkinin genetiğinden değil, yalnızca bir kez o sapa verilen boyadan gelir; yeni çiçek sapında boya yoktur. Bu, orkidenin sağlıklı olduğunun ve yeniden çiçeklenebildiğinin işaretidir; bakımda bir hata yaptığınız anlamına gelmez. Hiçbir gübre, su katkısı ya da ışık ayarı çiçekleri yeniden maviye çevirmez.

Her mavi orkide beyaz mı açar?

Çoğu beyaz açar, ama hepsi değil. Northern Gardener'a konuşan Silver Vase yetkilileri, boyama için genellikle beyaz çiçekli bitkileri kullandıklarını, ancak lacivert tonlar için doğal rengi morumsu olan bir orkideyi, bazı pembe tonlar için de sarı çiçekli bir orkideyi boyadıklarını anlatır. Bu yüzden koyu lacivert bir orkide bir sonraki çiçeklenmede mor ya da lila, pembe-mavi karışık bir orkide pembe ya da beyaz açabilir. Bitkinin doğal rengini önceden bilmek isterseniz satın aldığınız yere sorabilirsiniz.

Beyaz ya da mor açan orkideniz artık tamamen doğal bir Phalaenopsis'tir. Orkidenin renk anlamları ve hediye olarak hangi tonun kime uygun olduğu için orkide nedir yazımızdaki renk rehberine bakabilirsiniz.

Mavi Orkide Evde Boyanabilir mi?

Beyaz orkideyi evde maviye boyamayı önermiyoruz: sulama suyuna ya da harca katılan boya çiçeklere ulaşmaz, sapı delmek ise bitkide hastalığa açık bir yara bırakır. İnternette dolaşan "sulama suyuna mürekkep ya da gıda boyası ekleyin" tarifleri Phalaenopsis'te işe yaramaz; Wang ve Chang'ın belirttiği gibi kökler harçtaki boyayı çiçeklere taşımaz. Bu yöntemle elde edeceğiniz tek sonuç boyanmış kökler ve kirlenmiş harçtır.

Ticari üreticilerin kullandığı yöntem, sapa kontrollü koşullarda yapılan bir enjeksiyondur; Silver Vase ve Hollanda'daki lisans sahibi firmaların örneğinde olduğu gibi patentle korunur. Evde bir şırıngayla sapı delmek hem sapı kırma hem de açık yaradan mantar ya da bakteri girişi riski taşır. Kesme çiçeklerde durum farklıdır: Wang ve Chang'a göre kesilmiş Phalaenopsis dalları kolayca istenen renge boyanabilir, ancak bu dallar yaklaşık bir hafta dayanır.

Mavi Orkidede Sık Görülen Belirtiler ve Çözümleri

Mavi orkidede görülen renk değişimlerinin çoğu boyanın doğal seyrinden, yaprak ve kök sorunlarının çoğu ise fazla sudan kaynaklanır. Aşağıdaki tablo, hangisinin normal hangisinin müdahale gerektirdiğini ayırmanıza yardım eder.

Kök çürümesi, zararlılar ve kurumuş orkideyi canlandırma gibi konuları daha ayrıntılı ele aldığımız sorun giderme tablosu orkide bakımı rehberimizde yer alır.

Mavi Orkide Seçerken ve Hediye Ederken

Uzun süre mavi kalacak bir orkide için çiçeklerinin bir kısmı açık, bir kısmı tomurcuk hâlinde olan, yaprakları dolgun ve parlak, kökleri gümüşi-yeşil bir bitki seçin. Sapın dibindeki enjeksiyon izi kusur değildir. Hediye ederken renk bilgisini paylaşmak da iyi bir fikirdir: alıcı çiçekler beyaz açtığında bitkinin bozulduğunu düşünmez, orkidesine yıllarca bakmaya devam eder.

Mavi orkide, sıra dışı rengi nedeniyle açılış, terfi ve tebrik hediyesi olarak sık tercih ediliyor; çiçek dilinde mavi, genellikle huzur ve güvenle ilişkilendirilir. Saat 17.00'ye kadar verilen çiçek siparişi İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep ve Hatay'da aynı gün teslim edilir; Türkiye'nin 81 iline gönderim yapılır ve kart notu ücretsizdir.

RoseBox mavi orkide modelleri

Aşağıdaki modellerin tamamı boyalı mavi çiçekli, canlı Phalaenopsis orkidelerdir ve ürün sayfalarında renk bilgisi açıkça yazılıdır. Güncel fiyat ve stok bilgisi ürün sayfalarında yer alır; tüm seçenekleri mavi orkide kategorimizde, diğer renkleri orkide kategorimizde bulabilirsiniz.

• 2 Dallı Magic Blue Mavi OrkideKlasik saksı · İncele
• Taş Saksıda Wonder Mavi Orkide AranjmanıDoğal dokulu saksı · İncele
• Siyah Kadife Kutuda 2 Dallı Magic Blue Mavi OrkideKutulu hediye · İncele
• Cam Vazoda 8 Dallı Wonder Pembe Mavi OrkideAçılış ve kutlama · İncele
• 2 Dallı Pembe Mavi Wonder Orkideİki tonlu · İncele
• Bej Beton Saksıda Magic Blue Mavi Orkide ve OkaliptüsAranjman · İncele

İlgili kategoriler

• Mavi OrkideKategoriyi incele →
• Beyaz OrkideKategoriyi incele →
• Orkide RenkleriKategoriyi incele →