Cam Güzeli Çiçeği Bakımı

Cam Güzeli Hangi Bitki? Kına Çiçeği ve Yeni Gine Çiçeğiyle Farkı Ne?

Cam güzeli, Türkiye'de çoğunlukla Impatiens walleriana için kullanılan addır; İngilizcesi busy Lizzie'dir. Doğu Afrika'da Kenya'dan Mozambik'e uzanan nemli bölgelerin bitkisidir. Cins adı Latince "sabırsız" anlamına gelen impatiens sözcüğünden gelir; olgun tohum kapsülü dokunulunca patlayıp tohumları saçtığı için bu ad verilmiştir.

Karışıklığın kaynağı, aynı cinsten üç bitkinin Türkçede iç içe anılması. Etiketi okurken hangisini aldığınızı bilmek bakımı da risk düzeyini de değiştirir.

Bu yazı esas olarak cam güzelini, yani I. walleriana'yı anlatır. Pencere kenarında yıl boyu tutmak istiyorsanız RHS, aydınlık ama dolaylı ışıkta yetişen Yeni Gine melezlerini iç mekân için öneriyor. Yazlık balkon ve saksı için ise klasik cam güzeli hâlâ en bol renk veren seçeneklerden.

Cam Güzeli Hangi Işığı Sever? Güneşe Çıkarılır mı?

Cam güzeli yarı gölgeyi sever; NC State Extension bitkinin yarı gölgeden tam gölgeye kadar en iyi sonucu verdiğini, fazla güneşin yaprakları yakabildiğini belirtir. RHS de onu özellikle yalnızca sabah ya da akşamüstü güneşi alan, gölgeli yerler için öneriyor. Yani doğu cepheli bir pencere önü veya büyük bir ağacın ya da çatının gölgelediği balkon köşesi idealdir.

• Öğle güneşi: Güney ve batı cephede yaprak uçları kavrulur, çiçek tomurcukları dökülür.
• Çok koyu gölge: Bitki yaşar ama bacaklaşır, çiçek sayısı azalır.
• Güneşe dayanıklı seriler: RHS, SunPatiens ve Sun Harmony gibi bazı seriler için tam güneşte de iyi sonuç alındığını yazar. Etikette bu ifade yoksa klasik cam güzeli gibi davranın.
• Yeni bitkiyi alıştırın: Fidanlıktan veya çiçekçiden aldığınız bitkiyi doğrudan açık alana koymak yerine birkaç gün gölgede tutup kademeli çıkarın. RHS, dışarı çıkarmadan önce sertleştirme (alıştırma) önerir.

Çiçekçi olarak gözlemimiz de bu yönde: yeni gelen bir saksı bitkisinin ilk günlerdeki en tipik sorunu ani ışık değişimidir. Yeni bitkiyi önce loş-aydınlık bir yere koyup birkaç günde alıştırmak çoğu yanığı baştan önler.

Cam Güzeli Nasıl Sulanır? Haftada Kaç Kez?

Cam güzeli toprağı nemli (sulak değil) tutulmayı ister ve tamamen kurumaya gelmez; RHS'nin ölçütü de budur. Bu yüzden "haftada şu kadar" demek yerine toprağa bakmak gerekir. NC State, bitkinin kuraklığa toleransının düşük olduğunu, sıcak ve kuru dönemde soluklaştığını ama aşırı suyun da çürümeye yol açtığını yazar.

1. Parmak testiParmağınızı 2 cm kadar toprağa batırın. Kuruysa sulayın, nemliyse bekleyin.
2. Dibinden akıncaya kadar verinSaksının drenaj deliğinden su gelene kadar sulayın; yarım yamalak su yalnızca üst katmanı ıslatır.
3. Tabağı boşaltınKökler tabakta biriken suda beklememeli. Süs saksısının (kaşpot) içinde de su kalmasın.
4. Sıcakta sıklığı artırınKüçük saksıdaki cam güzeli sıcak ve rüzgârlı havada hızlı kurur; balkonda bazı günler her gün bakmak gerekebilir.
5. Kışın azaltınRHS, ev bitkisi olarak yetiştirirken baharda ve yazın bol, kışın az su verip toprağı yalnızca nemli tutmayı önerir.

Yaprakları ıslatmadan, toprağa doğrudan su vermek mantar ve küf riskini düşürür. Ev içinde havanın çok kuru olduğu kış aylarında nem konusunda ayrıntı için bitkiler için nem neden önemli yazımıza bakabilirsiniz.

Cam Güzeli İçin Hangi Toprak, Saksı ve Gübre Uygun?

Cam güzeli, organik maddece zengin, iyi drene olan ve hafif asidik bir toprakta rahat eder; NC State bu tanımı verir, RHS ise saksı için torfsuz çok amaçlı harç yeterli der. Pratikte hazır çiçek harcı ile bir miktar perlit karışımı bu iki kaynağın tarifine uyar.

Saksı seçimi

Drenaj deliği şarttır. Dekoratif ama delik olmayan saksıyı yalnızca dış kılıf olarak kullanın; içine delikli plastik saksıyla yerleştirin. Çok büyük saksı, kök sayısı az bitkide harcı uzun süre ıslak tutar. Mevcut kök topundan bir iki parmak büyük saksı yeterlidir.

Gübre

RHS, ev içindeki bitkilerin Mart'tan Ekim'e kadar ev bitkisi gübresiyle, etiket talimatına uygun beslenmesini; dış mekân saksılarında ise sıvı organik gübre kullanılmasını söyler. Bol çiçek isteyip dozu artırmak ters tepebilir: etiketin söylediğinden fazlasını vermeyin. Kış aylarında bitki dinlendiği için beslemeyi bırakın.

Diğer yaz çiçekleriyle birlikte bir arada düzenleyecekseniz yaz aylarını seven çiçekler listesine göz atabilirsiniz; ancak cam güzeli, onlardan farklı olarak güneşi değil gölgeyi seçer.

Cam Güzeli Kışın Yaşar mı? Sıcaklık ve Kış Bakımı

Cam güzeli donu kaldırmaz; RHS, yazlık olarak satılan Impatiens türlerinin donla öldüğünü ve düşük sıcaklıkta gerilediğini belirtir. Gece sıcaklıkları 7 °C'nin üzerine çıkmadan dışarı koymayın, sonbaharda donlardan önce içeri alın ve kışı en az 10 °C'lik aydınlık bir yerde geçirin. NC State bitkinin yalnızca 10-11 numaralı sert bölgelerde (tropik iklimlerde) açık havada kalıcı olduğunu yazar.

Pratik seçenek ikiye ayrılır. Birincisi, saksıdaki bitkiyi serin ama donsuz, aydınlık bir odada tutup suyu azaltmak ve gübreyi kesmek. İkincisi, RHS'nin tarif ettiği gibi, yazlık yetiştirilen bitkileri sonbahar başında sökmek; gelecek yıl yeni bitki almak istemiyorsanız sağlıklı sapların çeliğini alıp en az 10 °C'lik bir yerde saklamak. Çelik, tam boy bir bitkiden çok daha az yer kaplar.

Kış bakımı için daha geniş bir bakış arıyorsanız soğuğa dayanıklı bitkileri anlatan soğuğa dayanıklı çiçekler ve özellikleri yazımız cam güzelinden farklı, dışarıda kışlayan seçenekleri sıralar.

Cam Güzeli Nasıl Budanır? Çiçeklenmeyi Nasıl Artırırsınız?

Cam güzelinde en işe yarar budama, bacaklaşan sapların uçlarını almaktır. RHS, boylanan bitkilerde sap uçlarını kıstırıp kesmeyi, böylece alttan dallanmayı önerir; NC State ise yaz sonunda uzayıp seyrelen bitkilerde üstteki üçte birlik kısmı kesmeyi söyler.

• Solan çiçekler: RHS, tohum kapsülü çok oluşmuyorsa solan çiçeği almanın şart olmadığını, yalnızca bitkiyi daha derli toplu gösterdiğini belirtir.
• Sararan ve ezilmiş yapraklar: Hasta yaprağı toprakta bırakmayın; mantar sporlarına yatak olur.
• Çiçek azaldıysa: Işığı, sulamayı ve beslemeyi sırayla kontrol edin. Üçü de yerindeyse ucunu alıp bir hafta sonra yeni tomurcuğu bekleyin.
• Sıkışık saksı: Dibinden kök çıkıyor ve toprak çok çabuk kuruyorsa bir boy büyük saksı gerekir.

Cam güzeli çiçek açmadığında çoğu zaman sebep gölge değil, toprak neminin dalgalanmasıdır; bir gün kuruyup ertesi gün sırılsıklam olan bitki önce tomurcuğu atar.

Cam Güzeli Nasıl Çoğaltılır? Sap Çeliği ve Tohum

Cam güzelini çoğaltmanın en kolay yolu sap çeliğidir; Wikipedia ve RHS çeliklerin suda ya da harçta kolayca köklendiğini yazar. RHS, yumuşak sap çeliklerinin ilkbahardan yaz başına kadar alınmasını önerir. Tohumla çoğaltma da mümkündür; tohum 18-20 °C'de 2-3 haftada çimlenir, ancak çiçek açan bitkiye ulaşmak aylar sürer (NC State).

1. Sağlıklı sap seçinMildiyö belirtisi olmayan, diri bir sapın ucundan kesin; alt yaprakları temizleyin.
2. KöklendirinÇeliği bir bardak suya veya nemli, torfsuz harca koyun; aydınlık ama güneş görmeyen bir yerde bekletin.
3. Saksıya alınKökler birkaç cm olunca drenajlı saksıya dikin ve ilk hafta gölgede tutun.
4. Uç alınBitki yerleşince ucunu kıstırın; böylece tek sap yerine dolgun bir kümeye döner.

Başka bitkilerde de işe yarayan yöntemler için pratik bitki çoğaltma yöntemleri yazımıza bakabilirsiniz.

Cam Güzeli Neden Sararır, Solar ve Yaprağında Beyaz Küf Oluşur?

Cam güzelinde sararma ve solmanın çoğu zaman sebebi su dengesi ve ışıktır; yaprak altında beyaz-gri tüylenme ise farklı bir tablodur ve mildiyö şüphesi doğurur. Aşağıdaki tablo belirtiyi olası nedene ve ilk adıma bağlar. Tek belirtiyle kesin teşhis koymayın; aynı görüntüyü birden fazla neden verebilir.

Zararlılar için RHS vine weevil larvasını (köke zarar verir), kırmızı örümceği (sıcak ve kuru havada) ve yaprak bitini sayar; NC State ek olarak sümüklü böcek ve salyangozu anar.

Cam güzelinde mildiyö (beyaz küf) nedir, nasıl yönetilir?

Impatiens mildiyösü, Plasmopara obducens adlı mantara benzer bir organizmanın neden olduğu ve özellikle Impatiens walleriana'yı vuran bir hastalıktır. RHS, hastalığın İngiltere'de ilk kez 2003'te görüldüğünü, 2011'de kontrolün çöküp yaygın bir salgına dönüştüğünü ve bundan sonra cam güzelinin popülerliğinin ciddi biçimde düştüğünü yazar.

Belirtiler: Yapraklar sararır, kıvrılır ve çabuk dökülür; yaprağın alt yüzünde ince beyaz-gri tüylenme görülebilir; çiçekler de dökülür ve bitki çoğu zaman uçta küçük bir yaprak tutamıyla çıplak dallara iner.

Ne yapmalı:

• Hasta bitkiyi hemen diğer Impatiens'lerden ayırın ve atın. RHS, komposta atmamayı, mümkünse yakmayı veya 50 cm'den derine gömmeyi söyler; UMD de poşetlenip çöpe atılmasını ister.
• Saksıdaysa harcı değiştirin ve saksıyı yıkayıp dezenfekte etmeden aynı yerde yeniden cam güzeli yetiştirmeyin. RHS, açık alanda aynı toprakta en az bir yıl Impatiens ekmemeyi önerir.
• Fungisitten kurtuluş beklemeyin: UMD, enfeksiyon başladıktan sonra mantar ilaçlarının işe yaramadığını, koruyucu uygulamaların ise enfeksiyondan önce yapılması gerektiğini belirtir. Ürün seçimi ve kullanımı için yerel ziraat uzmanına danışın.
• Yeni bitkileri aldığınız gün yaprak altlarına bakın; UMD de yeni gelen bitkilerin dikkatle incelenmesini ister.

Cam Güzeli Bakımında Sık Yapılan Hatalar ve Hediye Olarak Saksı Bitkisi

Cam güzelinde sorunların büyük kısmı beş hatadan çıkar. Bunları bilmek, kaynaklı bakım kurallarının özünü verir.

• Öğle güneşine koymak: Yanık ve tomurcuk dökümü.
• Takvimle sulamak: Toprak nemine bakmadan "her pazar" gibi sabit düzen.
• Drenajsız saksı: Kaşpot içinde biriken su köke zarar verir.
• Hasta bitkiyi yanlarında tutmak: Mildiyö yakındaki Impatiens'e bulaşır.
• Donu hafife almak: Gece 7 °C altında dışarıda bırakmak; tropik kökenli bitki soğuğa küser.

Cam güzeli mevsimlik bir bitki olduğu için çoğunlukla fidanlıklardan alınır. RoseBox'ta ise ev ve ofis için yıllarca yaşayan saksı bitkileri ile çiçekleri hazırlıyoruz. Gölgeyi ve ışığı seven, bakımı cam güzeline yakın ya da daha kolay bitkiler için bakımı en kolay saksı bitkileri yazımıza, genel bakım ilkeleri için çiçek bakımı rehberimize göz atın.

Evinde evcil hayvan varsa bu yazıda cam güzelinin güvenliği konusunda kesin bir hüküm vermiyoruz; ASPCA'nın bitki veri tabanında "impatiens" adıyla arayın veya veterinerinize danışın. Gübre ve ilaç etiketlerindeki çocuk ve evcil hayvan uyarılarına uyun.

Sevdiklerinize bir saksı bitkisi ya da buket göndermek istediğinizde çiçek gönder sayfamızdan seçim yapabilirsiniz. Saat 17.00'ye kadar verilen çiçek siparişi İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep ve Hatay'da aynı gün adrese ulaşır, 81 ile gönderim yapılır; kart notu ücretsizdir.

Cam güzeli sevenlerin bakacağı saksı bitkileri

Aşağıdakiler cam güzeli değildir; dolaylı ışıkta ve düzenli bakımla ev içinde uzun süre yaşayan, çiçekli veya dekoratif yapraklı saksı bitkileridir. Güncel fiyat ve stok bilgisi ürün sayfalarında yer alır.

• Taş Saksıda Kırmızı AntoryumUzun süre çiçekli · İncele
• Guzmania RedRenkli çiçek başı · İncele
• Büyük Calathea OrbifoliaDesenli geniş yaprak · İncele
• MarantaDolaylı ışıkta · İncele
• Kumlu Beton Saksıda PathosSarkan yapraklı · İncele
• 2 Dallı Beyaz OrkideKlasik hediye · İncele

İlgili kategoriler

• Saksı ÇiçekleriKategoriyi incele →
• Ev BitkileriKategoriyi incele →
• Ev HediyesiKategoriyi incele →