Bambu Bakımı

Şans Bambusu Nedir, Gerçek Bambu mu?

Şans bambusu gerçek bir bambu değil, Batı Afrika kökenli, kuşkonmazgiller (Asparagaceae) familyasından Dracaena sanderiana adlı tropik bir çalıdır. NC State Üniversitesi'nin bitki veri tabanı bunu açıkça yazar: adındaki "bambu", boğumlu yeşil gövdesinin bambuya benzemesinden gelir. Türün adı, İngiltere'de yaşamış orkide yetiştiricisi Henry Frederick Conrad Sander'a ithaf edilmiştir.

Gerçek bambular ise buğdaygiller (Poaceae) familyasından, çoğu bahçede metrelerce boylanan çimenlerdir ve suda yaşayamaz. Bu fark bakımda önemlidir: internette "bambu tohumu nasıl ekilir" gibi anlatımlar gerçek bambu içindir; vazodaki şans bambusu tohumla değil, gövde kesimleriyle çoğaltılır. Bir karışıklık daha var: çiçekçilerde "bambu orkide" adıyla satılan bitkiler, kamış gibi gövdeli Dendrobium orkideleridir ve onların da bambuyla ilgisi yoktur.

Sonuç olarak "bambu bakımı" diye arama yapan biri, neredeyse her zaman şans bambusunu kastediyor. Bu yazının geri kalanı bu bitkiyi anlatıyor.

Işık ve Konum: Şans Bambusu Nereye Konur?

Şans bambusu için en doğru yer, gün boyu aydınlık olan ama güneş ışınlarının doğrudan yaprağa vurmadığı bir noktadır; örneğin tül perdeli bir pencerenin bir iki metre gerisi. NC State Üniversitesi iç mekânda yıl boyunca "parlak ama dolaylı ışık" önerir. Doğal ortamında büyük ağaçların gölgesinde yaşadığı için sert öğle güneşi yapraklarda sararma ve kahverengi yanık lekeleri yapar.

Az ışığa bir süre dayanır; ofislerde floresan ışık altında yaşamasının nedeni budur. Ancak çok karanlık bir köşede yeni yapraklar soluk ve cılız çıkar, gövde ışığa doğru eğilir. Atölyede gözlemimiz şu: bitkiyi haftada bir çeyrek tur döndürmek, dengeli ve dik büyümesine yardım ediyor.

• Uygun: kuzey veya doğu cephesindeki pencere önü, tül arkasındaki güney penceresi, aydınlık ofis masası.
• Kaçının: camın hemen önünde öğle güneşi, kalorifer ve klima üflemesi, kışın sık açılan kapı önündeki soğuk hava akımı.

Suda Bambu Bakımı Nasıl Yapılır?

Suda yetişen şans bambusunda temel kural, köklerin her zaman su altında kalması ve suyun haftada bir tamamen yenilenmesidir. NC State Üniversitesi bitkinin "klorsuz suda" yetiştirilebileceğini ve suyun haftada bir değiştirilmesini önerir; bu hem suyun bozulmasını hem de durgun suda sivrisinek üremesini önler.

Hangi su kullanılmalı?

Şans bambusu, Dracaena cinsinin diğer üyeleri gibi şebeke suyundaki kimyasallara duyarlıdır. Oregon State Üniversitesi kaynaklı PNW Handbooks, Dracaena türlerinin florüre çok hassas olduğunu, florürün yaprak uçlarında birikerek uçları kahverengileştirdiğini belirtir. Pratik çözümler:

1. Şebeke suyunu bekletin. Açık bir kapta 24 saat bekleyen suda klorun bir kısmı uçar. Florür ise beklemekle gitmez.
2. Yaprak uçları kahverengileşiyorsa suyu değiştirin. Arıtılmış (ters ozmoz) su, damıtık su ya da temiz yağmur suyu kullanın.
3. Maden suyu ve yumuşatılmış su kullanmayın. İçerdiği tuz ve mineraller zamanla kaba ve köklere birikir.

Su seviyesi ve kap

Suyun köklerin tamamını ve gövdenin dip kısmını örtmesi yeterlidir; gövdenin büyük kısmını suya gömmek gerekmez. Cam vazonun dibine konan çakıl ya da cam taşlar, NC State'in de belirttiği gibi köklere tutunacak yer sağlar ve uzun sapların devrilmesini engeller. Opak (ışık geçirmeyen) kaplarda yosun daha geç oluşur; cam kapta su yeşillenirse kabı ve taşları yıkayın.

Su değişimi adım adım

1. Bitkiyi çıkarın. Kökleri akan ılık suyun altında nazikçe durulayın; siyah, kaygan kökleri temiz makasla kesin.
2. Kabı ve taşları yıkayın. Deterjan kullanmayın ya da çok iyi durulayın.
3. Suyu yenileyin. Oda sıcaklığındaki, bekletilmiş veya arıtılmış suyu kökleri örtecek kadar koyun.
4. Hafta arasında buharlaşan suyu aynı sudan tamamlayın. Bulanıklık veya koku olursa haftayı beklemeyin.

Toprakta Bambu Nasıl Yetiştirilir?

Şans bambusu toprakta da yetişir: NC State Üniversitesi nemli bir saksı toprağını suya alternatif olarak gösterir. Toprakta bambu yetiştirmek için drenaj delikli bir saksı, iyi su geçiren bir ev bitkisi toprağı ve toprağı hiç kurutmayan ama çamur hâline de getirmeyen düzenli bir sulama yeterlidir.

• Sulama: üst 2–3 cm toprak kurumaya başlayınca, saksının altından su gelene kadar sulayın; tabakta su bırakmayın.
• Fazla su: NC State'e göre aşırı sulama yaprak sararması ve gövde çürümesinin başlıca nedenidir.
• Saksı değişimi: kökler saksıyı doldurduğunda, ilkbaharda bir boy büyük saksıya aktarın.

Suda uzun süre yaşamış bir bitkiyi toprağa aktarmak mümkündür, ama su kökleri toprağa alışana kadar ilk haftalarda toprağı biraz daha nemli tutun. Tersi, yani topraktan suya geçiş, bitkiyi daha çok zorlar.

Gübre, Sıcaklık ve Nem

Şans bambusu çok az gübre ister: NC State Üniversitesi yalnızca "zayıf" bir sıvı gübre önerir. Suda yetişen bitkide akvaryum veya ev bitkisi sıvı gübresini etikette yazan dozun çok altında, büyüme döneminde ara sıra kullanmak yeterlidir. Fazla gübre yaprakları sarartır ve suda yosunu hızlandırır; yeni aldığınız ya da yeni köklenen bir kesime hiç gübre vermeyin.

Tropik bir bitki olduğu için oda sıcaklığını sever; soğuk hava akımı, kışın buz gibi pencere camı ve ısıtıcının hemen yanı onu strese sokar. NC State'e göre düşük hava nemi yaprak uçlarında kahverengileşmeye yol açabilir; kaloriferli odalarda bitkiyi ısı kaynağından uzak tutmak genellikle yeterlidir.

Bambu Nasıl Çoğaltılır?

Şans bambusu, en az bir boğumu olan gövde ya da yan sürgün kesimlerinin suda köklendirilmesiyle çoğaltılır; tohumla çoğaltılmaz. NC State'in görsel arşivinde de suda kök veren gövde kesimleri gösterilir. En iyi sonuç ilkbahar ve yaz aylarında, bitki aktif büyürken alınır.

1. Sağlıklı bir sürgün seçin. Ana saptan çıkmış, 10–15 cm'yi geçmiş, yaprakları canlı yeşil bir yan sürgün en iyisidir. Sararmış veya yumuşamış saptan kesim almayın.
2. Temiz kesim yapın. Alkolle silinmiş keskin bir makasla sürgünü ana gövdeye yakın yerden kesin. Ana gövdenin kesik yerinden zamanla yeni sürgün çıkabilir.
3. Alt yaprakları temizleyin. Suya girecek kısımda yaprak kalmasın; su altındaki yaprak çürür ve suyu bozar.
4. Klorsuz suya koyun. Kesimin dibi suyun içinde kalsın; kabı parlak, dolaylı ışıklı bir yere koyun.
5. Suyu haftada bir yenileyin. Kökler birkaç hafta içinde görünmeye başlar; gübre vermeyin.
6. Kökler 3–5 cm olunca aktarın. Kesimi ana vazoya ya da drenajlı bir saksıya taşıyabilirsiniz.

Uzun bir ana gövdeyi de boğumların arasından parçalara ayırıp her parçayı ayrı köklendirebilirsiniz. Gövde parçasının hangi ucunun üst olduğunu karıştırmayın; ters konan parça köklenmez. Bu yüzden keserken üst ucu küçük bir işaretle not etmenizi öneririz. Genel çoğaltma tekniklerini pratik bitki çoğaltma yöntemleri yazımızda anlattık.

Şans Bambusu Neden Sararır? Sorunlar ve Çözümleri

Şans bambusunda sararmanın en sık nedenleri doğrudan güneş, bayat ya da kirli su, fazla gübre, şebeke suyundaki klor ve florür ve toprakta yetişen bitkide fazla sulamadır. Önce sararmanın yaprakta mı gövdede mi olduğuna bakın: yaprak sararması çoğu zaman düzeltilebilir, gövdesi sararıp yumuşayan sap ise geri dönmez.

NC State Üniversitesi şans bambusunda ciddi bir hastalık ya da zararlı sorunu bildirmez, ancak unlu bit, akar ve kabuklu bite karşı dikkatli olmayı önerir. Tek bir sapın çürümesi, aynı suyu paylaşan diğer saplara da hızla geçebilir; bu yüzden çürüyen sapı fark ettiğiniz gün ayırmak, bütün demeti kurtarmanın en etkili yoludur.

Budama, Spiral ve Örgü Şekiller

Şans bambusunun spiral, kalp ya da örgü şekilleri doğal değildir; üretimde gövdeler ışığa doğru yönlendirilerek ya da genç saplar birbirine örülerek aylar içinde bu biçimi alır. NC State de gövdelerin örgü ve spiral gibi şekillere "eğitildiğini" belirtir. Evde yeni bir spiral oluşturmak sabır ister: bitkiyi yalnızca bir yönden ışık alacak şekilde kutuya yerleştirip birkaç günde bir biraz döndürmek gerekir.

• Yan sürgünleri budamak: şekli bozan ya da çok uzayan yan sürgünleri ana gövdeye yakın kesin; bu kesimleri çoğaltmada kullanabilirsiniz.
• Sarı yaprakları almak: tamamen sararmış yaprağı dibinden nazikçe koparın ya da temiz makasla kesin.
• Bağları kontrol etmek: saplar birbirine altın rengi tel veya kurdeleyle bağlıysa, yılda bir gevşetin; kalınlaşan gövdeye gömülen bağ yara açar.

Şans Bambusu Çiçek Açar mı?

Şans bambusu çiçek açabilen bir bitkidir, ama ev içinde nadiren çiçeklenir; NC State Üniversitesi saksı bitkisi olarak "nadiren" çiçek açtığını not eder. Dracaena cinsinin çiçekleri genellikle küçük, beyazımsı ve kümeler hâlindedir. Evdeki şans bambunuz yıllardır çiçek açmıyorsa bu bakım hatası anlamına gelmez; bitkinin iç mekândaki doğal davranışıdır ve çiçek açtırmak için özel bir yöntem bilinmez.

Bazı kaynaklarda geçen "bambu çiçek açınca ölür" bilgisi, bir kez çiçek açıp sonra kuruyan gerçek bambu türleri içindir; şans bambusu için geçerli değildir.

Şans Bambusu Kedi ve Köpekler İçin Zehirli mi?

Evet. ASPCA, Dracaena cinsini kedi ve köpekler için toksik listeler; bitkideki zararlı bileşen saponinlerdir. Yutulduğunda görülebilecek belirtiler kusma (bazen kanlı), halsizlik, iştahsızlık, aşırı salya ve kedilerde göz bebeklerinin büyümesidir. NC State de bitkiyi köpekler, kediler ve çocuklar için "yutulursa zararlı" olarak etiketler.

Evcil hayvanı olan evler için daha güvenli seçenekler arıyorsanız tehlikeli 5 iç mekân bitkisi yazımıza da göz atın.

Şans Bambusu Kaç Saplı Olmalı? Sap Sayısının Anlamı

Sap sayısının anlamı bilimsel değil, Çin kültürüne dayanan ve feng shui ile yaygınlaşan bir gelenektir; bitkinin sağlığına etkisi yoktur. Hediye seçerken yine de soruluyor, bu yüzden en yaygın yorumları özetledik.

Şans getirdiğine inanılan diğer bitkiler için evinize şans getiren çiçekler ve şans getirdiğine inanılan çiçekler ve hikâyeleri yazılarımızı okuyabilirsiniz.

Hediye Olarak Şans Bambusu ve Benzer Bitkiler

Şans bambusu, az yer kaplaması ve suda yaşayabilmesiyle yeni iş yeri, ofis açılışı ve yeni ev için sık tercih edilen bir hediyedir. RoseBox'ta şu an şans bambusu bulunmuyor; benzer biçimde bakımı kolay, uzun ömürlü ve feng shui geleneğinde bereketle anılan bitkileri aşağıda seçtik. Örgülü gövdeli para ağacı (Pachira) ve örgü sanseverya, görünüm olarak şans bambusuna en yakın seçenekler. Daha fazla fikir için bakımı en kolay saksı bitkileri, yuka çiçeğinin bakımı ve para çiçeği bakımı yazılarımıza bakabilirsiniz.

RoseBox'ta çiçek göndermek istediğinizde saksı bitkileri de buketler gibi Eyüpsultan atölyemizde hazırlanır ve kart notunuzla birlikte ücretsiz teslim edilir. Saat 17.00'ye kadar verilen çiçek siparişi İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep ve Hatay'da aynı gün adrese ulaşır; Türkiye'nin 81 iline gönderim yapılır.

• Para Çiçeği - PachiraÖrgülü gövde · İncele
• Cam Vazoda Örgü SanseveryaCam vazoda, az bakım · İncele
• Saksıda Örgü SanseveryaAz ışığa dayanıklı · İncele
• Bonsai GinsengMasa ve ofis için · İncele
• Monstera - Deve TabanıDolaylı ışık sever · İncele
• 2 Dallı Bambu OrkideBambu değil, Dendrobium · İncele