Çiçek Kültürü · Mimoza
Şubat sonunda çiçekçi tezgâhlarında bir anda sarı bir bulut belirir; herkes aynı şeyi sorar: bu mimoza nerede yetişiyor, bizim kıyılarda var mı, neden bu kadar kısa süre duruyor? Bu yazıda mimoza çiçeğini bitki olarak ele alıyoruz: hangi ağacın çiçeği olduğunu, doğal yurdunu, Türkiye'deki durumunu, çiçeklenme zamanını ve vazodaki bakımını. 8 Mart bağlantısı ayrı bir konu; onu kısaca anıp kendi yazısına yönlendiriyoruz.
Kısa cevap
Mimoza çiçeği, Acacia dealbata (gümüşi akasya) ağacında yetişir ve doğal yurdu Avustralya'nın güneydoğusu ile Tazmanya'dır. Süs bitkisi olarak Akdeniz havzasına, Güney Afrika'ya, Şili'ye ve Kaliforniya'ya yayılmıştır. Türkiye'de sıcak Ege ve Akdeniz kıyılarında, korunaklı yerlerde görülür; uzun süren dona dayanmaz.
Bilimsel ad
Acacia dealbata
Halk adı
Gümüşi akasya, mimoza
Aile
Baklagiller (Fabaceae)
Doğal yurdu
GD Avustralya, Tazmanya
Boy
30 m'ye kadar
Don dayanımı
Yaklaşık −5 °C
Çiçeklenme
Kuzey yarım kürede ocak sonu–mart
Mimoza çiçeği nedir?
Çiçekçilerin "mimoza" dediği çiçek, baklagiller (Fabaceae) ailesinden Acacia dealbata ağacının yuvarlak, kabarık, sarı çiçek başlarıdır; Türkçede bu ağaca gümüşi akasya, İngilizcede silver wattle denir. Ağacın adı, yapraklarının gümüşi-mavimsi, toz kaplı gibi görünmesinden gelir: dealbata "beyaza boyanmış" anlamına gelir.
Her çiçek başı, 13 ile 42 arasında minik çiçeğin bir araya gelmesiyle oluşur; "topçuk" görüntüsünü bu kalabalık verir. Yapraklar çift tüysü bileşiktir ve çok sayıda küçük yaprakçıktan oluşur, bu yüzden dal dantel gibi, tüylü görünür. Ağaç uygun koşulda 30 metreye kadar boylanabilir; yani bir tezgâh çiçeği olarak tanıdığımız şey aslında büyük bir ağacın ucu.
Çiçekçilikte hem çiçekler hem de dalın ucu kesilir ve "mimoza" adıyla satılır. Parfümcülükte de çiçeğin özütü "mimoza" adıyla (eski kaynaklarda "cassie") kullanılır. Anlam tarafı kültüre göre değişir: Avrupa'da bahar müjdesi, 8 Mart gelenekleri olan ülkelerde kadınlara verilen bir jest olarak bilinir; bu konuya ayrı bir bölümde döneceğiz.
Mimoza çiçeği nerede yetişir?
Mimoza doğal olarak Avustralya'nın güneydoğusunda, Yeni Güney Galler, Victoria, Tazmanya ve Avustralya Başkent Bölgesi'ndeki ormanlık ve açık orman alanlarında yetişir; süs bitkisi olarak ise Akdeniz, Güney Afrika ve Amerika kıtalarının ılıman kıyılarında yaygındır.
Doğal yurdu: Avustralya ve Tazmanya
Gümüşi akasya, anavatanında yamaçlarda ve dere kenarlarında, çeşitli topraklarda ormanlık alanlarda büyür. Avustralya'da "wattle" adıyla bilinen akasya türleri ulusal kültürün parçasıdır; mimoza da Wattle Day kutlamalarında ve buketlerde en kolay bulunan türlerden biridir.
Akdeniz havzası ve dünyanın ılıman kıyıları
Tür 1822'de Berlin Kraliyet Botanik Bahçesi'nin bitki listesinde ilk kez resmen tanımlandı ve sonraki yıllarda süs bitkisi olarak dünyaya yayıldı. Kaynaklarda Portekiz'den Yunanistan'a, Fas'tan İsrail'e uzanan Akdeniz kuşağında, ayrıca Karadeniz kıyısında Soçi ve Yalta'da, Kaliforniya'da, Madagaskar'da, Güney Afrika'da, Şili'de ve Çin'in güneybatısında doğallaşmış olduğu belirtilir. Kısacası mimoza, kışı sert olmayan, yazı sıcak ve güneşli kıyılarda rahat eder.
Her yerde sevilen bir çiçek değil: Gümüşi akasya bazı ülkelerde istilacı tür sayılıyor. Portekiz ve İspanya'da resmî istilacı türler listesinde, Güney Afrika'nın Western Cape bölgesinde yok edilmesi gereken yabani ot kategorisinde, Yeni Zelanda'da ise çevresel yabani ot olarak sınıflandırılıyor. Bir bahçeye ağaç dikmeden önce yerel düzenlemeye bakmak bu yüzden mantıklı.
Türkiye'de nerede görülür?
Mimoza Türkiye'nin doğal bitkisi değildir; süs ağacı olarak, kışı ılıman olan Ege ve Akdeniz kıyılarındaki bahçe ve parklarda, korunaklı köşelerde görülür. Marmara'da ise ancak don riskinin düşük olduğu, rüzgârdan korunmuş mikro iklimlerde tutunabilir; iç bölgelerin sert kışlarında dışarıda yaşaması beklenmez. Türkiye için ayrıntılı bir resmî dağılım haritası görmedik; bu yüzden il il liste vermek yerine iklim kuralını esas alıyoruz.
Mimoza hangi iklimi ve toprağı sever?
Mimoza güneşli, rüzgârdan korunaklı ve kışı ılıman yerleri sever; yaklaşık −5 °C'ye kadar dona dayanır ama uzun süren dondan zarar görür. Toprak olarak asidik ya da nötr reaksiyonlu toprakta rahat eder.
| Koşul | Mimozanın isteği | Pratikte anlamı |
|---|---|---|
| Sıcaklık | −5 °C civarına kadar dayanır | Hafif don sorun olmaz; uzun süren don ağaca zarar verir |
| Işık | Tam güneş | Güneş alan yer seçilmeli |
| Konum | Korunaklı | Soğuk rüzgâr almayan, duvar dibi gibi köşe |
| Toprak | Asidik veya nötr | Alkali (kireçli) topraklar tercih edilmez |
| İklim tipi | Akdeniz ve ılık ılıman | Ege ve Akdeniz kıyıları en uygun bölgelerdir |
Ağaç, Kraliyet Bahçecilik Derneği'nin (RHS) Garden Merit ödülünü taşır; bu, uygun bölgelerde güvenilir bir süs bitkisi olduğunu gösterir. Çiçekçi olarak gözlemimiz de bunu destekliyor: mimoza soğuk iç bölgelerde bahçe bitkisi değil, yalnızca kesme çiçek olarak karşımıza çıkıyor.
Mimoza ne zaman çiçek açar?
Mimoza Akdeniz iklimindeki kuzey yarım küre bahçelerinde ocak sonundan mart ortasına kadar çiçek açar; anavatanı Avustralya'da ise çiçeklenme temmuzdan kasıma sürer, çünkü mevsimler tersine işler.
Çiçeklenmenin mart öncesine denk gelmesi, mimozanın neden yalnızca kış sonunda tezgâha çıktığını da açıklar: 8 Mart geleneği, ağacın doğal çiçek mevsimiyle çakışır. Bu mevsimin dışında taze mimoza bulmak genellikle zordur.
Mimoza ile küstüm otu aynı bitki mi?
Hayır; çiçekçinin sarı mimozası Acacia dealbata'dır, yapraklarına dokununca kapanan küstüm otu ise Mimosa pudica adlı, pembe-mor çiçekli, bambaşka bir bitkidir. Karışıklığın sebebi adlardır: botanikte "Mimosa" cinsi, "Acacia" cinsinden ayrıdır ama ikisi de baklagil ailesindendir ve çiçek başları benzer kabarık topçuk biçimindedir.
| Özellik | Acacia dealbata | Mimosa pudica |
|---|---|---|
| Halk adı | Mimoza, gümüşi akasya | Küstüm otu, dokunma bana |
| Çiçek | Sarı topçuklar | Pembe-mor topçuklar |
| Yapı | Ağaç veya iri çalı | Küçük, sürünen bitki |
| Dokununca | Tepki vermez | Yapraklar hızla kapanır |
| Kullanım | Kesme çiçek, parfüm | Merak uyandıran saksı bitkisi |
Satın alırken etiketteki botanik adı kontrol etmek bu yüzden önemli: "mimoza" yazan bir saksı bitkisi çoğu zaman küstüm otudur ve sarı kesme mimozayla bakım ihtiyacı ortak değildir.
Mimoza neden 8 Mart'la anılır?
Sarı mimoza, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü'nün İtalya'da, Rusya'da, Ukrayna'da ve eski Sovyet ülkelerinin çoğunda kullanılan simgesidir; resmî ya da evrensel bir sembol değildir. Gelenek İtalya'da 1946'da, Mart başında açması ve zorlu arazide yetişebilmesi nedeniyle mimozanın seçilmesiyle başladı. Tarihçesi ve kimin önerdiği Kadınlar Günü nereden çıkmıştır yazımızda, hangi sözlerle kutlanacağı ise Kadınlar Günü mesajları yazımızda var.
Günün odağı kadınların hakları, eşitlik ve emektir; mimoza buna eşlik eden kültürel bir jesttir. Mimoza veren biri kartına "Eşitlik ve dayanışma için yan yanayız" gibi açık bir not eklerse niyet daha net anlaşılır. Kadınları yalnızca "zarafet" ve "şefkat" kalıplarıyla tanımlamamak da iyi bir ölçü.
Türkiye'de kesme mimoza bulunur mu?
Kesme mimoza Türkiye'de şubat sonu ve mart başında, 8 Mart öncesinde çiçekçilerde görülen mevsimlik bir üründür; bulunurluğu yıla, tedarikçiye ve hasada göre değişir, bu yüzden stok durumuna sipariş sırasında bakmak gerekir.
Çiçekçi olarak yaşadığımız zorluk şu: mimoza kırılgan ve kısa ömürlü olduğu için gül ya da lale gibi her mevsim, her gün aynı kalitede sunulamıyor. Mimoza görmek istediğiniz bir gün için Kadınlar Günü çiçekleri sayfasına ve ürün stoklarına önceden bakmanızı, istediğiniz günü çiçek siparişi adımında seçmenizi öneririz. Mimoza o gün bulunmuyorsa aynı sarı tonu veren seçenekler aşağıda.
Teslim planı: Mimoza hassas olduğu için hediye edilecek kişinin evde olduğu bir güne teslim planlayın. Saat 17.00'ye kadar verilen siparişlerde İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep ve Hatay'a aynı gün teslimat yapıyoruz; diğer 74 ile gönderim de yapıyoruz.
Kesme mimoza nasıl bakılır?
Kesme mimozanın ömrünü uzatmak için sap diplerini 1–2 cm kesin, çiçeklerin suya değmediğinden emin olun ve vazoyu çekimden, güneşten, ısı kaynağından ve meyve sepetinden uzak tutun.
- Sapı kesin. Çiçeği aldığınız gün sap dibinden yaklaşık 1–2 cm kesin; kesim taze ve temiz olsun.
- Suya değen kısmı temizleyin. Su seviyesinin altında kalan yaprak ve çiçek başlarını koparın; çiçekler suya değerse çabuk bozulur.
- Doğru vazoyu seçin. Cam, seramik veya plastik vazo kullanın; metal kaplar hassas çiçeklere zarar verebilir.
- Yeri iyi seçin. Çekim, doğrudan güneş, kalorifer ve soba gibi ısı kaynakları ile meyve sepetinden uzak durun. Olgunlaşan meyveler etilen gazı salar ve mimoza gibi hassas çiçekleri hızla yaşlandırabilir.
- Suyu yenileyin. Suyu 1–2 günde bir değiştirin, sap dibini her seferinde kısaca yeniden kesin.
Mimoza kısa ömürlü olduğu için daha uzun süre kalacak bir sarı istiyorsanız orkide ya da solmayan gül gibi alternatifler daha mantıklıdır. Genel çiçek bakımı için çiçek bakımı rehberimize göz atabilirsiniz.
Mimoza tonunda hangi çiçekleri seçebilirim?
Mimozanın sıcak sarı tonunu sevenler için sarı papatya, sarı gala, sarı orkide ve sarı solmayan gül en yakın seçeneklerdir; mimoza o gün bulunmuyorsa bu modeller aynı havayı daha uzun süre taşır. Güncel stok ve teslimat bilgisi ürün sayfalarındadır.
Sarı Papatya BuketiNeşeli, sade · İncele
Beyaz Kutuda Sarı Papatya AranjmanıMasaya hazır · İncele
Sarı GalaZarif, uzun ömürlü · İncele
Sarı 2 Dallı Cascade OrkideSaksıda, uzun süre açık · İncele
Altılı Sarı Solmayan GülSolmayan gül · İncele
İlgili kategoriler
Kadınlar Günü ÇiçekleriKategoriyi incele →
Sarı ÇiçekKategoriyi incele →
Lale ÇiçeğiKategoriyi incele →
Mimoza çiçeği hakkında sık sorulan sorular
Mimoza çiçeği nerede yetişir?
Mimoza çiçeği, bilimsel adı Acacia dealbata olan gümüşi akasya ağacında yetişir. Ağacın doğal yurdu Avustralya'nın güneydoğusu ve Tazmanya'dır. Süs bitkisi olarak Akdeniz havzasında, Güney Afrika'da, Şili'de ve Kaliforniya'da da yayılmıştır; sıcak, kışı ılıman ve korunaklı yerleri sever.
Mimoza çiçeği Türkiye'de yetişir mi?
Evet, ama yaygın bir tarım ürünü olarak değil, süs ağacı olarak. Sıcak Ege ve Akdeniz kıyılarındaki bahçe ve parklarda, kışı ılıman korunaklı köşelerde görülür. İç bölgelerin sert kışlarına dayanmaz; ağaç −5 °C civarına kadar don görebilir, uzun süren donda zarar görür.
Mimoza çiçeği ne zaman açar?
Kuzey yarım kürede, Akdeniz iklimindeki bahçelerde mimoza genellikle ocak sonundan mart ortasına kadar açar; 8 Mart'ın mimoza geleneği de bu mevsime denk gelir. Anavatanı Avustralya'da ise çiçeklenme güney yarım kürenin kışına ve bahar başlangıcına, temmuz ile kasım arasına düşer.
Mimoza ağacı soğuğa dayanır mı?
Kısmen. Gümüşi akasya yaklaşık −5 °C'ye kadar dayanır ve Kraliyet Bahçecilik Derneği'nin (RHS) Garden Merit ödülünü almıştır, ancak uzun süreli dona dayanamaz. Güneş alan, rüzgârdan korunaklı bir yer, asidik ya da nötr toprak ister.
Mimoza ile küstüm otu aynı bitki mi?
Hayır. Çiçekçilerin sarı mimozası Acacia dealbata'dır; yapraklarına dokununca kapanan, pembe-mor topçuk çiçekli küstüm otu ise Mimosa pudica'dır. İki tür aynı baklagil ailesindendir ama farklı cinslere aittir ve bakım ihtiyaçları da farklıdır.
Mimoza çiçeği 8 Mart'ın resmî sembolü mü?
Hayır. Sarı mimoza İtalya'da, Rusya'da, Ukrayna'da ve eski Sovyet ülkelerinin birçoğunda 8 Mart'ın simgesidir; ancak Birleşmiş Milletler'in ya da tüm ülkelerin ortak, resmî bir sembolü değildir. Günün asıl odağı kadınların hakları ve eşitliktir.
Kesme mimoza kaç gün dayanır?
Mimoza kısa ömürlü bir kesme çiçektir; genellikle birkaç gün, iyi bakımla bir haftaya yakın dayanır. Sap diplerini 1–2 cm kesin, çiçeklerin suya değmemesine dikkat edin; vazoyu güneşten, çekim yerinden, ısıtıcıdan ve meyve sepetinden uzak tutun.
Tarih ve Takvim
8 Mart’ın tarihi ve yıllık takvimi için Kadınlar Günü ne zaman? yazısına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Yazar hakkında
Alper Esen
RoseBox Kurucusu · İstanbul
Alper Esen, 1980'den bu yana çiçekçilik yapan bir ailenin işini 2015'te RoseBox markasıyla internete taşıdı. Eyüpsultan'daki atölyede 10 kişilik florist ve operasyon ekibiyle çalışıyor; Kadınlar Günü, Anneler Günü ve Sevgililer Günü gibi yoğun dönemlerin teslimat planlamasını bizzat yönetiyor. Bu yazıdaki botanik bilgiler uluslararası kaynaklarla karşılaştırılarak hazırlandı.
Son güncelleme: . Bu yazı bitki bilgisi içerir; sağlık veya tıbbi tavsiye değildir.