Sevgililer Günü Nasıl Ortaya Çıktı?

14 Şubat Neden Sevgililer Günü?

14 Şubat, Hristiyan takviminde Aziz Valentin'in (Latince Valentinus) anma günü olduğu için Sevgililer Günü'dür; aşkla bağı ise bu dinî günden yaklaşık bin yıl sonra, 14. yüzyıl İngiliz şiirinde kuruldu. Yani tarih seçimi romantik bir olaydan değil, bir şehidin mezarına konduğu günün kilisede anılmasından geliyor.

Valentin'in Roma'nın kuzeyine uzanan Via Flaminia yolu üzerinde 14 Şubat'ta toprağa verildiği kabul edilir ve bu gün en geç 8. yüzyıldan beri onun yortusu olarak kutlanır. Orta Çağ Avrupa'sında her gün bir azize ayrılmıştı; 14 Şubat da o yüzlerce anma gününden biriydi. Bu dinî güne romantik anlam katan şey, İngiliz ve Fransız saray şairlerinin şubat ortasını "kuşların eşini seçtiği gün" olarak anlatmasıdır.

Kısacası bugünkü Sevgililer Günü üç ayrı katmanın üst üste binmesiyle oluştu:

1. Dinî katman (3.–8. yüzyıl)Aziz Valentin'in şehit edilmesi ve 14 Şubat'ın onun anma günü olması.
2. Romantik katman (14.–15. yüzyıl)Chaucer ve çağdaşlarının şiirlerinde Valentin gününün eş seçmeyle ilişkilendirilmesi, ardından aşk mektupları.
3. Ticari katman (18.–20. yüzyıl)Basılı mesaj kitapçıkları, ucuz posta, seri üretim kartlar; ardından çiçek, çikolata ve hediye kültürü.

Aziz Valentin Kimdir?

Aziz Valentin, 3. yüzyılda Roma'da şehit edildiği kabul edilen bir Hristiyan din adamıdır; ancak adı ve mezarı dışında hayatına dair güvenilir bilgi yok denecek kadar azdır. Erken kaynaklarda aynı adı taşıyan en az iki kişi geçer: Romalı bir rahip ve bugünkü Terni kentinin (Interamna) piskoposu. İkisi de Via Flaminia üzerinde, şehre farklı uzaklıklarda gömülüdür.

Tarihçilerin bir kısmı bu ikisinin aslında aynı kişinin iki farklı anlatımı olduğunu düşünür. Katolik Kilisesi'nin resmî azizler listesi Martyrologium Romanum'un 2001 ve 2004 baskıları da 14 Şubat için yalnızca bir Valentin'i, Via Flaminia'da ölen şehidi kaydeder. Terni piskoposluğunun resmî anlatısı ise şehit edilme tarihini 14 Şubat 269 olarak verir; bu tarih kilise geleneğine dayanır, çağdaş bir belgeye değil.

İmparator Claudius ve gizli düğünler hikâyesi

En çok anlatılan hikâyeye göre İmparator II. Claudius bekâr erkeklerin daha iyi asker olacağını düşünüp gençlerin evlenmesini yasakladı, Valentin de çiftleri gizlice evlendirdiği için idam edildi. Hapisteyken gardiyanın kızını iyileştirip ona "Valentin'in" diye imzalı bir not bıraktığı da eklenir. Bu anlatılar Orta Çağ'da yazılmış menkıbelerden ve kısmen daha sonraki eklemelerden gelir; Roma kaynaklarında Claudius'un böyle bir evlilik yasağı çıkardığına dair kayıt yoktur. Tarihçi Henry Ansgar Kelly'ye göre bu anlatılardaki bazı süslemeler ancak 18. yüzyılda eklenmiştir.

1969 takvim reformu

Hayatına dair belirsizlik o kadar büyüktür ki Katolik Kilisesi 1969'daki takvim reformunda Aziz Valentin'i genel Roma takviminden çıkarıp yerel takvimlere bıraktı. Gerekçe, adı ve Via Flaminia'da 14 Şubat'ta gömülmüş olması dışında hakkında hiçbir şey bilinmemesiydi. Valentin aziz olarak tanınmaya devam ediyor; Ortodoks kiliseleri ise onu farklı günlerde anıyor.

Sevgililer Günü Lupercalia'dan mı Geliyor?

Sevgililer Günü'nün Roma'daki Lupercalia festivalinden doğduğu iddiası kanıtlanmış değildir; tarihçiler iki kutlama arasında belgelenmiş bir devamlılık bulamamıştır. Lupercalia, Antik Roma'da 13–15 Şubat arasında yapılan, şehri arındırmayı ve bereketi amaçlayan bir festivaldi. Keçi kurban edilir, rahipler bu keçilerin derisinden kesilmiş kayışlarla şehirde koşup rastladıkları kişilere dokunurdu.

Yaygın anlatıya göre Papa I. Gelasius 496'da Lupercalia'yı yasakladı ve yerine 14 Şubat'ı Aziz Valentin günü ilan etti. Gelasius'un Lupercalia'ya karşı çıktığını gösteren bir mektup gerçekten vardır, fakat bu metin Valentin yortusunu başlattığını ya da festivali ona dönüştürdüğünü söylemez. History.com da bu fikrin modern akademisyenlerce tartışıldığını ve iki kutlama arasında az benzerlik bulunduğunu belirtir.

Takvim yakınlığı bir bağlantı kurmayı cazip kılıyor; ancak Lupercalia yalnızca Roma şehrine özgü bir festivaldi ve kutlanması sona erdikten yaklaşık yedi yüz yıl sonra Valentin günü aşkla anılmaya başladı.

Sevgililer Günü Aşkla Ne Zaman İlişkilendirildi?

Aziz Valentin gününü romantik aşkla ilişkilendiren bilinen en eski metin, İngiliz şair Geoffrey Chaucer'ın yaklaşık 1380–1382 yıllarında yazdığı "Parlement of Foules" (Kuşlar Meclisi) adlı şiiridir. Şiirde kuşlar, doğa tanrıçasının huzurunda eş seçmek için Valentin gününde bir araya gelir.

"For this was on seynt Valentynes day, / Whan every foul cometh there to chese his make."

Geoffrey Chaucer, Parlement of Foules, 14. yüzyıl. Türkçesi: "Çünkü bu Aziz Valentin günüydü; her kuşun eşini seçmeye geldiği gün."

Kansas Üniversitesi'nden Jack B. Oruch, 1981'de Speculum dergisinde yayımladığı kapsamlı taramada Chaucer'dan önce Valentin ile aşk arasında bir ilişki kuran hiçbir metin bulamadığını yazar. Şiirin, Kral II. Richard ile Bohemyalı Anne'nin nişanı vesilesiyle yazıldığı düşünülür. Aynı yıllarda Savoyalı Otton de Grandson ve İngiliz şair John Gower da Valentin gününü eş seçmeyle anan şiirler yazdı; yani fikir kısa sürede saray edebiyatında bir motif hâline geldi.

Chaucer'ın kastettiği gün 14 Şubat mıydı?

Bu, akademide hâlâ tartışılan bir sorudur. İngiltere'de şubat ortası kuşların çiftleşmesi için erken bir dönemdir. Tarihçi Henry Ansgar Kelly, Chaucer'ın aklındakinin Cenovalı Aziz Valentin'in muhtemelen 3 Mayıs'ta anılan yortusu olabileceğini öne sürer; Richard ile Anne'nin evlilik antlaşması da 2 Mayıs 1381'de imzalanmıştı. Oruch ise Chaucer döneminde takvim farkları nedeniyle baharın başlangıcının bugünkünden farklı hesaplandığını hatırlatır. Kesin olan, 15. yüzyılda okurların bu bağı 14 Şubat olarak anladığı ve geleneğin bu tarihte yerleştiğidir.

İlk Sevgililer Günü Mektupları Kimlere Ait?

Günümüze ulaşan en eski Valentine metni, Orléans Dükü Charles'ın 1415'te Agincourt Savaşı'nda esir düşüp Londra Kulesi'nde tutulduğu sırada eşine yazdığı Fransızca şiirdir. Dük, şiirinde eşine "en tatlı Valentin'im" diye seslenir.

İngilizce yazılmış bilinen en eski Valentine mektupları ise 1477 yılına aittir. Norfolklu Margery Brews, nişanlısı John Paston'a yazdığı iki mektupta ona "çok sevgili Valentin'im" diye seslenir ve mektubu "senin Valentin'in" diye imzalar. Aynı günlerde annesi Elizabeth Brews de John'a yazdığı mektupta "Cuma Aziz Valentin günü, her kuş eşini seçer" diyerek Chaucer'dan beri süren motifi tekrarlar. Bu mektuplar, Paston ailesinin günümüze ulaşan yazışmaları arasında British Library'de korunmaktadır.

Bu belgeler önemlidir, çünkü 14 Şubat'ın yalnızca şiirde değil, gerçek insanların özel hayatında da aşkla anıldığını gösteren ilk kanıtlardır.

Sevgililer Günü Kartları Nasıl Yaygınlaştı?

Sevgililer Günü kartları 18. yüzyıl İngiltere'sinde elle yazılan notlar olarak başladı, 19. yüzyılda ucuz posta ve baskı teknolojisiyle kitlesel bir alışkanlığa dönüştü. 18. yüzyılın ortasında her sınıftan arkadaş ve sevgililerin küçük hediyeler ve el yazısı notlar alıp vermesi yaygınlaşmıştı.

• 1797: Londra'da "The Young Man's Valentine Writer" adlı kitapçık yayımlandı; kendi şiirini yazamayanlar için hazır dizeler sunuyordu.
• 1840: İngiltere'de posta reformu ve ilk pul (Penny Black) ile mektup göndermek ucuzladı. Kaynaklara göre reformdan bir yıl sonra yaklaşık 400.000 Valentine postalandı.
• 19. yüzyıl ortası: Basılı, dantelli, kabartmalı kartlar el yazısı mektupların yerini almaya başladı.

Esther Howland: "Valentine'ın Annesi"

ABD'de süslü Valentine kartlarını seri üretime taşıyan isim, Massachusetts'in Worcester kentinden Esther Howland'dır (1828–1904). Mount Holyoke'tan 1847'de mezun olduktan kısa süre sonra İngiltere'den gelen bir Valentine kartından etkilenip kendi kartlarını tasarlamaya başladı. Gerçek dantel, kurdele ve renkli "scrap" resimlerle hazırladığı kartları arkadaşlarından oluşan bir üretim hattıyla çoğalttı; ilk ilanı 1850'de Worcester Spy gazetesinde çıktı. History.com'un aktardığına göre Howland, ABD'de ilk seri üretim Valentine kartlarını satan kişi olarak kabul edilir ve bu yüzden "Mother of the Valentine" diye anılır.

Bugün kart geleneği ABD'de hâlâ çok güçlü: History.com'un Hallmark'tan aktardığı rakama göre her yıl 145 milyondan fazla Sevgililer Günü kartı gönderiliyor ve bu, Noel'den sonra en çok kart gönderilen gün.

Sevgililer Günü'nde Neden Kırmızı Gül Verilir?

Kırmızı gül, Antik Yunan ve Roma'dan beri aşk tanrıçası Afrodit ve Venüs ile ilişkilendirildiği, 19. yüzyılın çiçek dili geleneğinde de aşkın başlıca simgesi sayıldığı için Sevgililer Günü'nün çiçeği oldu. Kart kültürü yaygınlaştıkça kartların üzerindeki güller, kalpler ve Cupid figürleri günün ortak görsel diline dönüştü.

İngilizcedeki meşhur "Roses are red, violets are blue" tekerlemesinin ilk biçimi 1784'te yayımlanan bir çocuk tekerlemeleri derlemesinde görülür; benzer gül ve menekşe imgeleri ise Edmund Spenser'ın 1590 tarihli Faerie Queene'ine kadar uzanır. Kanatlı, ok atan Cupid, Roma mitolojisindeki aşk tanrısıdır (Yunan mitolojisinde Eros) ve Viktorya dönemi kartlarında en sık kullanılan figürlerden biri olmuştur.

Çiçekçi olarak gözlemimiz de bu geleneği doğruluyor: şubatın ilk iki haftasında atölyemizdeki siparişlerin belirgin biçimde en çok kırmızı gül üzerinde yoğunlaştığını her yıl görüyoruz. Güllerin renk ve sayı anlamlarını güllerin anlamı rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Türkiye'de Sevgililer Günü Ne Zaman Kutlanmaya Başladı?

Türkiye'de Sevgililer Günü, 1980'li yıllardan itibaren özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde gazete, dergi, televizyon ve reklamların etkisiyle geniş kitlelerce kutlanmaya başladı. Resmî bir başlangıç tarihi yoktur; gün hiçbir zaman resmî tatil ya da resmî anma günü olmadı.

İnternette "Cumhuriyet'in ilanından itibaren kutlandı" ya da "şu gazeteci şu yıl başlattı" gibi kesin tarih ve isimler sıkça tekrarlanıyor. Bu iddiaları doğrulayan birincil bir kaynak bulamadık; bu yüzden burada olgu gibi aktarmıyoruz. Güvenle söylenebilecek olan, günün Türkiye'ye Batı popüler kültürü üzerinden geldiği ve 1990'larla birlikte kart, çiçek ve hediye alışverişinin yıllık bir alışkanlığa dönüştüğüdür.

RoseBox'ın ana şirketi 1980'den beri çiçekçilik yapıyor. Aile işletmesi olarak gözlemimiz, 14 Şubat'ın bu yıllarda yavaş yavaş Anneler Günü ile birlikte yılın en yoğun çiçek dönemlerinden biri hâline geldiği yönünde. Bugün şubatın ilk yarısında hem İstanbul içi hem şehirler arası siparişleri haftalar önceden planlıyoruz. Bu günü nasıl değerlendireceğinize dair fikirler için Sevgililer Günü'nde yapılacak aktiviteler ve Sevgililer Günü hediyesi yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sevgililer Günü Hakkındaki Anlatılar: Efsane mi, Belge mi?

Sevgililer Günü hakkında en çok paylaşılan hikâyelerin çoğu belgeye değil, Orta Çağ menkıbelerine ve 18. yüzyıl yazarlarının yorumlarına dayanır. Aşağıdaki tablo, yaygın anlatıları tarihsel kayıtların ne kadar desteklediğine göre ayırıyor.

14 Şubat İçin Çiçek Seçerken

Sevgililer Günü için en klasik seçim kırmızı güldür; kutuda gül ve solmayan gül ise çiçeğin daha uzun süre saklanmasını isteyenler için öne çıkar. Aşağıdaki modeller kataloğumuzdan bir seçki; güncel fiyat ve stok ürün sayfalarında yer alır.

• Royal - Siyah Kutuda 12 Adet Kırmızı GülKlasik kutuda gül · İncele
• Rouge - 30 Kırmızı Gül BuketiGösterişli buket · İncele
• Mon Amor - Kalpli Kutuda Kırmızı GüllerKalp sembolüyle · İncele
• In Love XL - Pembe Kırmızı Gül Buketiİki renkli buket · İncele
• Fotoğraflı Cam Kutuda Solmayan GülKişiye özel · İncele
• Teddy Rose Bear - Kırmızı Güllü AyıcıkSürpriz hediye · İncele

Saat 17.00'ye kadar verdiğiniz siparişler İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Gaziantep ve Hatay'da aynı gün teslimat ile ulaştırılır; 81 ile gönderim yapılır. Kart notunuz için ilham arıyorsanız 14 Şubat Sevgililer Günü sözleri ve mesajları ile sevgiliye aşk sözleri yazılarımıza göz atın.